Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2025 yılına ait hane halkı tüketim harcaması verilerini yayımladı. Ülke genelinde hane halklarının yaptığı tüketim harcamalarında en büyük payı yüzde 29,3 ile konut ve kira giderleri oluşturdu. Ulaştırma harcamaları yüzde 20,5 ile ikinci, gıda ve alkolsüz içecek harcamaları ise yüzde 17,3 ile üçüncü sırada yer aldı.
Tüketim harcamalarında en düşük paya sahip olan kalemler arasında sigorta ve finansal hizmetler yüzde 0,8, eğitim hizmetleri yüzde 1,8 ve sağlık harcamaları yüzde 2,2 olarak kaydedildi. Bu veriler, ülke ekonomisindeki harcama eğilimlerine ışık tutuyor.
Hane halklarının gelir düzeylerine göre tüketim harcamalarının dağılımı dikkat çekici farklılıklar gösterdi. En yüksek gelir grubunda yer alan haneler, ulaştırma harcamalarına toplam harcamalarının yüzde 25’ini ayırırken, konut ve kira giderlerine yüzde 25,7, gıda ve alkolsüz içeceklere ise yüzde 12,4 pay verdi. Yüksek gelirli hanelerin ulaşıma, düşük gelirli hanelere göre 3 kat daha fazla harcama yaptığı belirlendi.
En düşük gelir grubundaki haneler ise bütçelerinin yüzde 38,7’sini konut ve kiraya, yüzde 29,2’sini gıda ve alkolsüz içeceklere, yüzde 8,6’sını ise ulaştırmaya yönlendirdi. Bu durum, temel ihtiyaçların gelir düzeyine göre önceliklendirilmesindeki değişimi ortaya koyuyor.
Temel gelir kaynağı maaş ve ücret olan haneler, konut ve kiraya yüzde 26,4, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 16, ulaştırmaya ise yüzde 21,9 harcama yaptı. Müteşebbis geliri olan hanelerde ise konut ve kiraya yüzde 25,5, gıda ve alkolsüz içeceklere yüzde 17, ulaştırmaya ise yüzde 25,9’luk bir pay ayrıldığı gözlemlendi.
Hane halkı büyüklüğüne göre yapılan incelemede, tek kişilik haneler konut ve kiraya bütçelerinin yüzde 41’ini ayırırken, gıda ve alkolsüz içeceğe yüzde 14,3, ulaştırmaya ise yüzde 14,4 harcama yaptı. Bu, yalnız yaşayan bireylerin barınma maliyetlerinin ağırlığını gösteriyor.
Altı ve daha fazla kişiden oluşan kalabalık hanelerde ise gıda ve alkolsüz içecekler harcamalarının yüzde 23,7, konut ve kiraların yüzde 22,4, ulaştırmanın ise yüzde 18,1 pay aldığı tespit edildi. Kalabalık hanelerde gıda harcamalarının göreceli olarak daha yüksek bir oran tuttuğu görülüyor.
Hane halkları tarafından en çok israf edilen gıda grupları arasında yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler ilk sırada yer aldı. Bunu yüzde 32,5 ile ekmek ve yüzde 15,1 ile süt ve süt ürünleri izledi. Bu bulgular, gıda israfıyla mücadele politikalarının önemini bir kez daha vurguluyor.
