Gama Işını Teleskobu Swift’in Düşme Tehlikesiyle Karşı Karşıya Kalması ve Kurtarma Operasyonu
Uzaydaki en şiddetli yüksek enerjili olayları, kara deliklerin oluşumu ve nötron yıldızlarının çarpışması gibi olayları gözlemleyen gama ışını patlamalarını inceleyen teleskop, yörünge yüksekliğinin kritik seviye olan 185 milin (yaklaşık 298 kilometre) altına gerilemesi nedeniyle düşme tehlikesiyle karşı karşıya kaldı. NASA’nın tahmin modellerine göre, Swift’in ekim ayında atmosfere girerek parçalanacağı öngörülüyor.
Swift teleskobu, alçak Dünya yörüngesindeki diğer uydular gibi zamanla atmosferik sürtünme nedeniyle yüksekliğini kaybetmekteydi. Ancak Güneş’in 11 yıllık doğal döngüsünün en hareketli evresi olan ve 2024 yılında zirveye ulaşan “solar maksimum” dönemi, bu süreci hızlandırdı. Güneş fırtınaları ve parlamaları, Dünya atmosferini ısıtarak genişletti ve alçak yörüngedeki hava yoğunluğunu artırdı. Bu durum, Swift’in sürtünme etkisini artırarak irtifa kaybını hızlandırdı.
NASA, teleskobun yörüngesini yükseltmek amacıyla Arizona merkezli Katalyst Space Technologies firmasıyla 30 milyon dolarlık bir sözleşme imzaladı. “LINK” adı verilen 270 kilogramlık robotik uzay aracı, Northrop Grumman’ın “Stargazer” uçağı ve “Pegasus XL” roketiyle uzaya gönderilecek. Stargazer uçağı Marshall Adaları’ndan havalanarak Pegasus XL roketini yaklaşık 40 bin fit yüksekliğe çıkaracak ve roket ateşlendikten sonra LINK, Swift teleskobuyla kenetlenerek uyduyu daha güvenli ve istikrarlı bir yörüngeye taşıyacak.
Uzmanlar, teleskobun uzayda bakım veya yakıt ikmali yapılmasına uygun olmadığını belirtiyor ve bu operasyonun teknik açıdan zorluğuna dikkat çekiyor. Ancak operasyon başarılı olursa, 2004 yılı değerlerine göre 300 milyon dolarlık teleskop, daha düşük bir maliyetle yeniden tam kapasiteyle çalışır hale getirilecek. Bu başarı, gelecekte diğer uyduların da uzayda onarılması, yeniden konumlandırılması veya dönüştürülmesi konusunda yeni bir dönemi başlatacak.
