Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, BM Genel Merkezi’nde düzenlediği basın toplantısında, Orta Doğu’daki çatışmaların küresel istikrarsızlığa dönüştüğünü belirtti. Guterres, dünyanın artık daha fazla savaşı kaldıramayacağını vurgulayarak acil diplomasi çağrısında bulundu. Ayrıca, hızlanan iklim krizine karşı hükümetleri acil önlemler almaya davet etti.
Guterres, Körfez’deki askeri gerilimin altı aydır devam ettiğini, bölgesel bir çatışmadan küresel istikrarsızlığın temel unsurlarından birine dönüştüğünü ifade etti. Hürmüz Boğazı üzerinden ticaret dururken, enerji piyasaları sarsıldı ve gıda ile gübre fiyatları hızla yükseldi.
Dünya Gıda Programı (WFP), yaklaşık 45 milyon kişinin ciddi gıda güvensizliği riski altında olduğu uyarısını hatırlattı. Bu durum, tedarik zincirlerinin zarar görmesiyle milyonlarca insanı yoksulluk riskiyle karşı karşıya bırakıyor.
Son günlerdeki tek olumlu gelişmenin ABD Başkanı Donald Trump’ın Hamas’ın silahsızlanması ve İsrail’in Gazze’den çekilmesini içeren anlaşmayı duyurması olduğunu kaydeden Guterres, Hürmüz Boğazı ve Babülmendep Boğazı’nda uluslararası seyrüsefer özgürlüğünün yeniden sağlanması gerektiğini vurguladı. Bölgedeki tüm cephelerde çatışmaların sona ermesi gerektiğini savundu.
BM Genel Sekreteri, Kıbrıs temaslarını değerlendirerek yeni bir “5+1” formatındaki toplantı için hazırlıklara başlanacağını duyurdu. Taraflarla yapılan görüşmelerin ardından, güven artırıcı yöntemler ve içerik konusunda yeterli hazırlıklar yapıldıktan sonra toplantının düzenleneceğini belirtti.
Guterres, El Nino hava olayının etkilerinin beklenenden daha güçlü hissedildiğine dikkat çekti. Son dönemde yaşanan sıcak hava dalgaları, orman yangınları ve rekor deniz suyu sıcaklıklarının yalnızca başlangıç olduğunu ifade etti.
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün tahminlerine göre, Ağustos-Ekim döneminde dünyanın büyük bölümünde sıcaklıklar normalin üzerinde seyredecek. Bu durum, iklim krizinin hızını artırdığını gösteriyor.
İklim krizinin hızını artırdığını belirten Guterres, aşırı sıcaklığın “sessiz katil” olarak adlandırıldığını ancak gerçek ölümlerin eksik sayıldığını dile getirdi. Aşırı sıcaklıkların sağlık, gıda ve geçim kaynaklarını tehdit ettiğini, bunun çevresel olduğu kadar ekonomik ve insani bir kriz olduğunu vurguladı.
Aşırı sıcaklarla mücadele için dört temel öncelik belirlediklerini açıklayan Guterres, erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesini ve çalışanların sıcak hava şartlarında korunmasını önerdi. Ayrıca şehirlerin ve binaların aşırı sıcaklara dayanıklı hale getirilmesi gerektiğini belirtti.
En önemlisi, fosil yakıt kullanımının azaltılması gerektiğini vurgulayan Guterres, hükümetlerin yeni fosil yakıt projelerini sürdürmesini eleştirdi. Genel Sekreter, “Bugün onaylanan her yeni fosil yakıt projesi yarının sıcak hava dalgalarını daha tehlikeli hale getiriyor” uyarısında bulundu.
Guterres, iklim krizinin yeterince ciddiye alınmamasının iki temel nedeni olduğunu söyledi: güvenlik krizlerinin gündemi meşgul etmesi ve fosil yakıt endüstrisinin krizi küçümseyen kampanyaları. Bazı ülkelerin de bu kampanyalara destek verdiğini ifade etti.
BM’nin bundan sonraki süreçte daha açık konuşacağını belirten Guterres, iklim krizinin insanlık için varoluşsal bir tehdit olduğunun hükümetlere anlatılması gerektiğini vurguladı.
Gazze’de açıklanan anlaşmaya ilişkin soruyu da yanıtlayan Guterres, tarafların üzerinde uzlaşılan yol haritasını herhangi bir şüphe veya gecikmeye mahal vermeden uygulaması gerektiğini ifade etti. Sürecin baltalanmaması çağrısında bulunarak, “Şimdi her iki tarafın da üzerinde anlaşılanları hayata geçirme zamanıdır” dedi.
İran destekli milislerin faaliyetlerine ilişkin soru üzerine Guterres, Irak hükümetinin ülkenin hiçbir aktör tarafından vekalet savaşlarının aracı olarak kullanılmaması yönündeki kararlılığını desteklediklerini belirtti. Güç kullanımının yalnızca devletin yetkisinde olması gerektiğini vurguladı.
Dünya Gıda Programı’nın (WFP) finansmanı hakkında yöneltilen soruya ise Guterres, mevcut yardımın ihtiyaçların gerisinde kaldığını söyledi. Kurumun etkinliğini artırmanın öncelik olduğunu belirterek, “Elimizdeki sınırlı kaynaklarla dünyanın en savunmasız insanları için elimizden geleni yapacağız” ifadelerini kullandı.
