Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kiralık banka hesaplarının suç faaliyetlerinde kullanılmasını engellemek ve bu konudaki riskleri azaltmak amacıyla yeni bir rehber yayımladı. Rehber, finansal hesapların sahiplerinden farklı kişilerce kullanılmasının suç gelirlerinin aktarıldığı zincirlerin oluşmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
MASAK’ın “Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi”, banka, ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları, kripto varlık hesapları gibi geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Bu tür hesaplar, dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçların finansmanında kullanılabiliyor.
Hesapların kiralık olarak kullanılması, sadece IBAN paylaşımıyla sınırlı kalmıyor. Mobil bankacılık şifreleri, banka kartı ve şifre bilgileri ile tek kullanımlık doğrulama kodlarının devredilmesi de hesabın kontrolünü başkalarına bırakıyor. Gerçek kişilere ait hesaplar, bu yapıda en yaygın kullanılan araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Hesap kiralama işlemleri, açıkça teklif edilmenin yanı sıra ücret veya komisyon teklifleri ya da sosyal çevre üzerinden yapılan basit ricalarla da gerçekleştirilebiliyor. Sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden yapılan “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” veya “Kartını kısa süre kullanacağım” gibi talepler, kişilerin hesaplarını üçüncü şahıslara kullandırmasına neden olabiliyor.
Finansal kuruluşlar ve yükümlüler için mevzuat çerçevesinde çeşitli yükümlülükler bulunuyor. Bu yükümlülükler arasında işlemin amacı hakkında bilgi edinme, müşteri faaliyetlerini izleme, uygun tedbirleri alma ve işlemleri yakından takip etme yer alıyor. Ayrıca, işlem tutarı ve sayısına limit koyma, iş ilişkisi tesis etmeme veya sona erdirme gibi zorunluluklar da bulunuyor.
Bir hesabın kiralık hesap niteliği taşıdığına dair emareler ortaya çıktığında, yükümlünün şüphenin mahiyetini anlamak için inceleme yapması gerekiyor. Müşterinin mesleği, gelir düzeyi ve işlem hacminin karşılaştırılması, işlemlerin amacı ve karşı taraflarla ilişkisinin araştırılması önem taşıyor.
Kiralık hesap kullanımının tespiti halinde, mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması veya sınırlandırılması gibi önlemler alınabiliyor. Olayın niteliğine göre banka kartı, POS hizmetlerinin durdurulması ve işlem limitlerinin düşürülmesi de gündeme gelebiliyor. Riskin devam etmesi veya müşterinin açıklamalarının yetersiz kalması durumunda iş ilişkisinin sona erdirilmesi de değerlendiriliyor.
Yükümlülüklere uyulmaması, somut olayın niteliğine göre adli süreçlere yol açabiliyor. Suçtan kaynaklanan fonların yer aldığı bilinen kiralık hesap ağlarına rağmen işlemlerin bilerek ve isteyerek sürdürülmesi halinde cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
